|
|
SPOR VE SAĞLIK
Spor ve Kanser
Hazırlayan: Yrd. Doç.Dr. Hakan Yaman
Süleyman Demirel Üniversitesi, Tıp Fakültesi
Spor Hekimliği AD, Isparta
Bedensel etkinliğin birçok hastalığın (özellikle kalp damar hastalığının) önleminde
yararlı bir araç olabileceği düşüncesi yaygındır. Son yıllarda özellikle spor ve
bağışıklık dizgesi (sistemi) konusunda yapılmış olan çalışmalarla kanser hastalığının
gelişiminde bedensel etkinliğin önleyici olabileceği ileri sürülmüştür. Bu varsayımı
düzenli bedensel etkinlik ile kolorektal, meme ve üreme organlarıyla ilişkili
kanserlerin görülme sıklığının azlığına işaret eden epidemiyolojik çalışmalar
desteklemektedir. Buna ek olarak, düzenli bedensel etkinlikler kanser hastalarının işlevsel
kapasitelerini artırmakta, hastalığın ve tedavinin kısıtlayıcı etkilerini ortadan
kaldırmaktadır. Düzenli yüklenmeler (egzersiz) ayrıca yaşamı tehdit eden hastalığa
sahip kişilerin ruhsal durumlarını olumlu etkilemektedir.
Bedensel etkinlik ile insanlardaki kanser riski arasındaki ilişkiyi açıklamaya çalışan
farklı mekanizmalar ortaya atılmıştır. İlişkiyi açıklamaya çalışan farklı
mekanizmalar ortaya atılmıştır. Bedensel etkinlik; bedensel yağ miktarını azaltır
ve dolayısıyla obezite insidansını azaltarak, obezitenin risk etmeni olduğu;
endomentrial meme ve kolon kanseri gibi belirli kanser türlerinin oluşumunu azaltabilir.
Spor, meme kanseri gelişiminden sorumlu tutulan estradiol gibi hormonların düzeyini
etkileyebilmektedir. Ayrıca spor yapan bireyler daha sağlıklı bir yaşam tarzını
benimseyerek, sigara içiminden ve yüksek yağ içerikli besinlerin alımından vazgeçebilirler.
Düzenli bedensel etkinlikler stres düzeylerini azaltarak, bağışıklık dizgesinin ur
(tümör) büyümesine karşı direncini arttırabilir. Kanser hastalarında yapılan
spor, ruhsal durumu düzeltirken meme kanseri kemoterapisi gören hastalarda şişmanlamayı
önlemektedir. Yüklenmeler sırasında hastaların bulantılarının azaldığı ilginç
bir bulgudur. Ancak bu bulgular yalnızca meme kanserine ilişkindir. Yüklenmenin diğer
kanser türlerine etkileri bilinmemektedir. Özellikle kalp ve pulmoner myopatilere ya da
aritmilere yol açan kemoterapilerde dikkatli olunmalı ve kemoterapinin uygulandığı gün
spor yapılmamalıdır.
Şu ana kadar yapılan bağışıklık dizgesi ile ilgili çalışmalarda kanser ve spor
arasında bağışıklık dizgesi bakımından henüz net bir ilişki saptanmamıştır.
Buna karşın epidemiyolojik çalışmaların sonuçlarını da dikkate alarak, kanser
riskini düşürmek amacıyla dinçlik (fitness) için sporun yapılması uygun olacaktır.
|
|
|
